BURNOUT CZY BOREOUT – CO CIEBIE DOTYCZY?

Zamyślona kobieta

Zjawisko wypalenia zawodowego, czyli burnout jest często poruszanym społecznie tematem, gdyż dotyka coraz więcej osób. Wciąż jednak stosunkowo rzadko mówi się o boreout, którym którym też możemy zostać dotknięci.

Burnout – czym jest?

Według World Health Organization (WHO) wypalenie zawodowe nie jest formalnie uznane za chorobę. WHO klasyfikuje je jako „zjawisko związane z pracą” (occupational phenomenon), a nie jednostkę chorobową.

Typowe objawy burnout

W najnowszej międzynarodowej klasyfikacji chorób tj. ICD-11 wypalenie figuruje pod kodem QD85 i zostało opisane jako syndrom wynikający z chronicznego stresu w miejscu pracy, z którym nie udało się skutecznie poradzić. WHO wskazuje trzy główne elementy wypalenia:

·            uczucie wyczerpania energii lub silnego zmęczenia,

·             zwiększony dystans psychiczny do pracy lub cynizm wobec niej,

·            obniżona skuteczność zawodowa.

WHO podkreśla też, że termin ten odnosi się wyłącznie do kontekstu zawodowego i nie powinien być używany do opisywania doświadczeń z innych obszarów życia.

To ważne rozróżnienie, bo:

·            wypalenie może współwystępować z depresją lub zaburzeniami lękowymi,

·            ale samo w sobie w ICD-11 nie jest traktowane jako diagnoza psychiatryczna,

·            mimo to może stanowić podstawę do leczenia, zwolnienia lekarskiego czy interwencji      psychologicznej — zależnie od kraju i systemu ochrony zdrowia.

W Polsce sytuacja prawna jest podobna, wypalenie zawodowe nie funkcjonuje jako odrębna choroba zawodowa, choć lekarze często diagnozują związane z nim stany, np. depresję, zaburzenia adaptacyjne czy przewlekły stres.

Należy jednak pamiętać, że w naszym kraju wciąż obowiązują standardy ICD 10 zgodnie z którymi wypalenie zawodowe również nie jest uznawane za chorobę psychiczną ani odrębną jednostkę chorobową.

W ICD – 10 funkcjonuje pod kodem: Z73.0 – „Stan wyczerpania życiowego” (Burn-out).

Kod ten znajduje się w rozdziale: „Problemy związane z trudnościami w radzeniu sobie z życiem, a nie wśród zaburzeń psychicznych czy chorób zawodowych.

Kiedy najczęściej się pojawia burnout?

Wypalenie zawodowe najczęściej pojawia się wtedy, gdy przewlekły stres trwa miesiącami lub latami i człowiek przestaje mieć możliwość realnej regeneracji albo wpływu na swoją pracę. To zwykle proces, a nie nagłe załamanie.

Najczęstsze momenty i sytuacje, w których rozwija się burnout:

1. Długotrwałe przeciążenie

• za dużo obowiązków,

• ciągłe „gaszenie pożarów”,

• brak odpoczynku,

• presja czasu i odpowiedzialności.

Często dotyczy osób bardzo zaangażowanych i ambitnych — nie tych „leniwych”.

2. Brak wpływu lub sensu

Ryzyko rośnie, gdy ktoś:

• nie ma kontroli nad swoją pracą,

• działa w chaosie organizacyjnym,

• ma poczucie bezsensu,

• wykonuje zadania sprzeczne ze swoimi wartościami.

3. Długie funkcjonowanie „na wysokich obrotach”

Typowy schemat:

• początkowo duża motywacja,

• potem chroniczne zmęczenie,

• następnie cynizm, dystans, drażliwość,

• na końcu spadek efektywności i często objawy fizyczne.

4. Zawody wysokiego kontaktu z ludźmi

Najczęściej opisywano burnout u:

• lekarzy,

• pielęgniarek,

• terapeutów,

• nauczycieli,

• pracowników IT,

• managerów,

• służb ratunkowych,

• osób pracujących emocjonalnie „na rzecz innych”.

5. Okresy zmian lub kryzysów

Wypalenie często pojawia się:

• po awansie,

• po kilku latach intensywnej kariery,

• przy pracy w trybie ciągłej dostępności,

• po reorganizacjach,

• po pracy w chronicznym konflikcie lub toksycznym środowisku.

Boreout – czym jest?

Boreout to stan chronicznego znudzenia, braku wyzwań i poczucia bezsensu w pracy, który prowadzi do psychicznego i fizycznego wyczerpania — trochę jak odwrotność wypalenia zawodowego (burnout).

Choć brzmi niewinnie („nudzę się w pracy”), długotrwały boreout może mocno wpływać na samopoczucie i zdrowie.

Typowe objawy boreoutu

·            ciągłe poczucie nudy w pracy,

·            brak motywacji i energii,

·            poczucie, że twoje umiejętności są niewykorzystane,

·            odkładanie zadań, bo „i tak nie ma co robić”,

·            zmęczenie mimo małego obciążenia,

·            frustracja, drażliwość albo apatia,

·            trudność z koncentracją,

·            spadek poczucia własnej wartości („moja praca nie ma sensu”).

Kiedy najczęściej się pojawia?

·            praca bardzo powtarzalna,

·            brak odpowiedzialności lub wpływu,

·            stanowisko poniżej kwalifikacji,

·            „udawanie zajętości” przez wiele godzin,

·            środowisko, gdzie nie ma rozwoju ani feedbacku,

·            długie okresy bez realnych zadań.

Warunki do pojawienia się burnout i boreout

Burnout vs. Boreout objawy

Jak rozpoznać różnicę pomiędzy burnout, a boreout?

Burnout vs. boreout sprawdź

Jak widzisz to ważne, aby rozumieć z czym się mierzysz. W kolejnym artykule skoncentruję się na podaniu rozwiązań, jak radzić sobie z burnoutem i boreoutem.

AGNIESZKA BIENIAK - była dyrektorka HR, psycholożka, psychotraumatolożka, psychoterapeutka CBT i integratywna, terapeutka schematów i EMDR.